De Universiteit lobbiet al als de Bouw

12 november 2009

Bijdrage van: Kuyper

De Universiteit lobbiet al als de Bouwwereld

September 2009  en Februari 2010

 

Februari 2010

Het Longemphyseem van Leiden

Over parken en douceurtjes aan de Universiteit

Eerst wat een longemphyseem is en wat je ertegen kunt doen. Bij een longemphyseem vergroeien de longblaasjes waardoor de longinhoud minder wordt en het hart te zwaar belast wordt om goed voldoende zuurstof door het lichaam te kunnen pompen. Enzovoorts, enzovoorts. Dat „enzovoorts" kun je je wel voorstellen: tot de verstikking er op volgt. Bestaat er een geneesmiddel? Neen. Je zou een longtransplantatie moeten uitvoeren. En dat is zowat alles. Maar veel mensen hebben een longemphyseem. Gekregen door roken of, passief, door meeroken, stof en uitlaatgassen inademen. Enzovoorts, enzovoorts.

Maar de geneeskunde is o, zo knap, en ze heeft een middel gevonden dat op grote schaal wordt toegepast. „Keer de wind" heet dat, en, waarlijk, het geeft effectief een wat grotere longinhoud, waardoor het hart minder hard hoeft te pompen. Enzovoorts, enzovoorts. Op grote schaal: in het diaconessenhuis komt het zelfs naast je bed uit een slang aan de muur. En nu maar klagen dat er steeds meer demente ouderen zijn, ja, dat de dementenzorg al meer kost dan de zorg voor kankerpatienten, enz. bij elkaar!

Dat zit zo. In „Keer de wind" zit broom en dat verlamt de kleine spiertjes in de longen, zodat die zich ontspannen en de longinhoud effectief groter wordt. De longen worden, om het zo te zeggen een beetje dement. Of de lijder aan een longemphyseem op den duur ook dement wordt doet er minder toe, de ziekte treedt (toevallig hè?) meestal toch op bij personen die het grootste deel van hun leven achter den rug hebben.

Dit is een kleine inleiding over wat u allen kan overkomen, als somber voorbeeld voor wat er gebeurt met de longen van de goede stad Leiden. En waar alle wethouders thans aan meewerken, het meest wel die van Stadsontwikkeling, Milieu (hebben we die eigenlijk wel?) en Gerda van Berg, die ons aller financien in de gaten zou moeten houden.

Sinds 1619 is de stad steeds dichter bebouwd, er komt steeds minder lucht voor de Leijenaars, en ze worden steeds dementer, zodat ze tenslotte alles goed vinden wat de Wethouders doen. En zo verstikt de stad en wordt het Stadhuis (dat is natuurlijk symbolisch) een vieze vesting achter ijzeren tankversperringen, nauwelijks als bloembakken vermomd...

Er zijn natuurlijk uitzonderingen geweest, maar dat is al weer lang geleden, dat begon in 1974 toen de PvdA na vier jaar oppositie weer in het College kwam en alles beter wilde doen. En er verdraaid nog aan toe in slaagde ook om allerlei binnenterreinen die in de 19de eeuw waren bebouwd weer leeg te krijgen, zodat er een beetje lucht kwam voor die arme longen van alle Leienaars. Bij het bestemmingsplan „Academiewijk" heeft Cees Waal werkelijk gedaan gekregen dat de longen van de stad aanzienlijk verbeterd zouden worden.

Iedereen heeft natuurlijk in de gaten gehad dat de volgende Wethouders een soort sterretjes in de ogen kregen, die soort sterretjes die op guldentekens lijken, nu op het Euro-symbooltje: de landsregering heeft nooit beter geweten dan Burgemeesters en WETHOUDERS te belonen naar het aantal inwoners van een gemeente. Geen prestatieloon, neen, een soort bonus voor quantiteit. Meer is beter, meer woningen, hoog gestapelde woningen, het kon niet op, alle binnenterreinen die we in de jaren zeventig en begin tachtig hadden opengemaakt werden weer volgebouwd, de stad binnen de singels, een Beschermd Stadsgezicht, werd vernederd door inwendige verstikking en, letterlijk, door het effect van een ring veel te hoge gebouwen om de singels.

Wat zeggen wij, om de singels? Bij de bestemmingsplannen die moesten „volgen" op het Beschermde Stadsgezicht, en die eindelijk na een jaar of vijf-en-twintig werden opgesteld – je voelt wel, toen al die Leidenaars door toenemende verstikking zo dement en dociel waren geraakt dat ze alles mooi en goed vonden wat het COLLEGE doet, denk aan die tankversperringen – bij die bestemmingplannen werd de enormiteit van ’t Meelfabriek gehandhaafd (alleen maar rendabel te maken door het kwaad te vermenigvuldigen en er een paar forse woontorens naast te plaatsen!).

En werd de lelijke Zoologietoren aan de Kaiserstraat wegbestemd in het nieuwe plan „Binnenstad II"?? O heden neen! Hij was wegbestemd in Cees Waal’s bestemmingsplan „Academiewijk" van 1982, maar nu verscheen hij weer. Het stuk grond waarop hij staat, plus het hele gebied tot aan de Sterrenwacht kwam terecht in het bestemmingsplan „Binnenstad II" dat zo groot is dat iedereen die het zag maar bezwaar kon maken tegen heel kleine stukjes.

Zo is het zelfs de Raad van State gepasseerd zonder dat een haan kraaide om de longen van de binnenstad die weer verder verstikken, alleen omdat niemand ook nog tegen deze wijziging bezwaar kon maken. (De Raad van State geeft alleen een mening over zaken die aangekaard worden, maar actief treedt hij niet op, ook al is een bestemmingsplan nog zo slecht).

Wel is er bezwaar gemaakt tegen het handhaven van de Zoologietoren wegens zijn niet passen in de binnenstad, maar dat is niet gehonoreerd.

Stel je voor, het hele gebied van Kaiserstraat tot aan de Sterrenwacht zelf was in „Academiewijk" bestemd tot openbaar groen.

De gebouwen waren afgeschreven en zoologie vertrok naar de Leeuwenhoek en de Universiteit heeft zelfs aan Waal beloofd de gebouwen af te breken. Daar is het nooit van gekomen, alleen staat er nog een aantal waardevolle bomen op het terrein, in het midden zelfs een grote kastanje, die naar deskundigen bevestigen al meer dan honderd jaar oud is en kerngezond. Op het plan „Academiewijk" wordt hij als waardevolle boom aangemerkt.

Dat staat hij niet op „Binnenstad II", wat als een betreurenswaardige omissie moet worden aangemerkt, terwijl het ’t wettelijke kader voorbereidt om het gehele terrein dat als openbaar groen was aangemerkt te gaan gebruiken voor woningbouw, waarbij de toren zelfs hoger dan voorheen moet worden herbouwd...

Leiden, je longen verstikken!

We lezen in de stukken zelfs niets over enige compensatie aan groen of in geld. Compensatie is in de binnenstad ook niet meer mogelijk door het compleet volbouwen. Maar probeer het nu eens groots aan te pakken! Pas die visie en bravoure van Cees Waal toe op ’t Meelfabriek om die veel te hoge massa (inclusief nieuw te bouwen veel te hoge massa’s) weg te bestemmen en daar een park aan te leggen.

Maar ja, verwerkelijken van een grootse visie is zonder geld natuurlijk niet mogelijk, een park is een zaak waar geld bij moet, terwijl woningen geld opleveren. Veel woningen leveren veel geld op, drie-en-dertig wat slordige miljoenen. Maar hé, is dat geen fantastische waardevermeerdering ten opzichte van „openbaar groen''?

Heeft Gerda van den Berg als wethouder van financien niet bedongen dat de Universiteit compensatie biedt voor het verlies van natuur en het eventjes opkrikken in waarde van een grote lap grond?

Kan een arme stad (arm aan parken en arm aan geld) het zich permitteren douceurtjes uit te delen aan de Universiteit?

Bomen zijn goed voor je longen, bomen binden CO2 uit de lucht! Leienaars, denk aan je longen!

najaar 2009

De Universiteit als Ondernemer-Speculant  

Sneller dan Alexander Pechtold had kunnen dromen heeft de Universiteit zijn wenk (uitgesproken in de Pieterskerk op 31 Augustus) de bouwlobby als voorbeeld te nemen in acht genomen. Laten we zwijgen over de ethiek van de wenk, gezien Pechtold’s curriculum vitae is het nu eenmaal niet goed mogelijk aan te nemen dat hij ook maar een ogenblik stil heeft gestaan bij de ethische implicaties van zijn aansporing "ook zo te lobbyen als de bouwwereld het doet". Vreemder is het dat de Universiteit in haar nieuwsbrief geen enkele aanduiding geeft van de droeve waarheid dat Pechtold in hart en nieren veilingmeester is, met de moraal die men zich daarbij gewoonlijk voorstelt. Ze meldt succint dat hij na een "valse start" bij Rechtsgeleerdheid Kunstgeschiedenis studeerde. Een opmerkelijke formulering om mee te delen dat hij ook die studie niet heeft afgemaakt. Vervolgens heeft hij zijn draai gevonden: veilingmeester bij het Haagse veilinghuis Glerum. Jammer genoeg heeft hij die carrière door de ene valse start na de andere laten volgen. Eerst een valse start als Wethouder van Monumenten. Hij was nauwelijks benoemd toen hij een kersverse schouwburgdirecteur vergunning wilde verlenen voor een overbodige en veel te ver gaande verbouwing van de Schouwburg aan de Oude Vest, die juist – een vijftien jaar daarvoor – door de theaterarchitect Onno Greiner geheel was opgeknapt. Alle kleuren en de hele zaalinrichting moesten anders en één van de twee oorspronkelijke trappen moest worden weggegooid. Het heeft enige moeite gekost die 19de-eeuwse trap te redden. Pechtold had niet het fatsoen gehad Greiner om toestemming te vragen. Ook niet om met plezier de lichtornamenten te veilen die Greiner met veel zorg zelf had ontworpen.

Derde of vierde valse start: het referendum, één van de oude juwelen uit de schatkamer van D’66. Toen hij als Wethouder de rampzalige Rijn-Gouwelijn in zijn portefeuille had sprak hij dikdoenerig op een vergadering van erg verontruste burgers van de Lammenschansweg waar de behemoth door moet komen: "ik heb nog rekening te houden met de wensen van 115.000 andere Leidenaars!" Toen de meest verontruste burgers daarop een referendum aanvroegen was Pechtold tegen en het is door B & W tegengehouden (dat referendum waarbij bleek dat de meerderheid tegen de Rijn-Gouwelijn was is er pas na zijn vertrek uit Leiden gehouden).

   Partijbestuur en kamerfractie hebben die zaak handig buiten de opmerkzaamheid van het volgende D’66-congres gehouden omdat ze in hem een bespeelbare partijvoorzitter zagen ... helaas zijn glibberigheidsfactor over het hoofd ziend, weldra bleek dat hij om zijn goede vriend Thom de Graaf als minister op te volgen, nog zo een juweel van D’66 veil had: het gekozen burgemeesterschap. Zijn veilingmeesterinstinct had hem gesuggereerd dat Brinkhorst’s factie boven dreef. Voor hoe lang was iets anders, maar daar komt een goede veilingmeester wel uit.  

Goed voorbeeld doet goed volgen. Nu is de Universiteit op het vastgoed-ondernemerspad. Er is juist een nieuw bestemmingsplan voor de Binnenstad (een "Beschermd Stadgezicht"!) opgesteld en, de serviliteit van de Gemeente tegenover de Universiteit kennende, is de lelijke Zoologietoren aan de Kaiserstraat niet wegbestemd, maar moet de Universiteit toestemming krijgen voor een nog hogere woontoren op die plek. Koopflats. Staat daar nog een laboratorium naast, aan de Witte Singel, dan wordt ook dat bij het plan betrokken. Nog een laboratorium, nog één? Alles moet weg. Het bouwbedrijf van de Universiteit draagt het plan over aan een projectontwikkelaar. Naast de hoge nieuwe woontoren moeten op de plaats van de andere te amoveren gebouwen "Chalet-achtige" eengezinswoninkjes komen als Zwitserse koekoekshuisjes in taartpuntvorm. Heel aardig in het Willem Tellland, hoor, maar wat ze hier moeten doen, aan het water van de Singel, tussen Stalinistische architectuur aan de ene kant en het Late Classicisme van de Sterrenwacht aan de andere kant, is een raadsel. Bovendien klein en hokkerig van binnen, echt minabel, 5,40 meter hart-op-hart, dus reken maar uit wat er tussen de muren overblijft, met een ouders-slaapkamertje van 3,23 bij 4,41 en een kinderslaapla’tje van, godbetere, 1,80 m. breedte, die armzalige maat die al zo een honderd jaar in de volkswoningbouw wordt gehanteerd, waar je het bed maar op één, de door architect gedecreteerde manier kunt neerzetten... Maar ja, wanneer je speculeert op de woningnood, dan mag je best wat ondermaatse hokken als "Cottages" aanprijzen. Lang leve Leiden tussen Matterhorn en Thuner See! Die naam "Cottages" alleen al doet aan veilingrhetoriek denken: de vooroorlogse, royale, mooie woningen aan de Sterrenwachtlaan worden immers wel "Zwitserse Chalets" genoemd.

 (Na een start met de studie voor bouwkundig ingenieur te Delft, die hij met enige tegenzin heeft afgemaakt, heeft Wouter Kuyper eveneens zijn doctoraal examen Kunstgeschiedenis in Leiden behaald).

Reacties (0)


Kuyper's Weblog
http://www.sociaal-liberalepartij.nl/weblog/article.php?story=20091112111836688